نگرانی های پرورش کودک دوزبانه
بسیاری از والدین در مورد مسائلی که ممکن است برای کودکانشان، در روند دوزبانه شدن، اتفاق بیفتد نگران هستند. گرچه مطالعات و بررسی ها نشان می دهند که هیچ کدام از این نگرانی ها ماندگار نیستند و اگر هم اتفاق بیفتند به سرعت با رشد کودک و بالا رفتن توانایی هایش، از بین می روند که می توان آن ها را به چهار دسته، به
این شرح تقسیم کرد:


1- دوزبانگی و تاخیز زبانی (Language Delay)

بسیار مهم است که بتوانیم تفاوت میان معنای تاخیر زبانی را از نظر عام با معنای علمی آن درک کنیم؛ تاخیر زبانی در معنای عام به معنای آن است که کودک دیرتر از زمان میانگین آغاز به صحبت کردن می کند و در معنای علمی به معنای ناتوانی در صحبت کردن می باشد که یا به تنهایی است و یا همراه با مشکلات دیگری همچون لکنت زبان برای یک کودک اتفاق می افتد .

به طور کلی، تاخیر زبانی در تعریف دوم، یعنی از نظر علمی، به یک زبانه یا دو زبانه بودن کودک هیچ ارتباطی ندارد. عدم تفاوت میان این دو تعریف، منجر به نگرانی های زیادی برای والدین می شود. برخی بر این باورند که فراگیری دو زبان ممکن است منجر به «تاخیر زبانی» شود و برخی دیگر بر مزایای بلند مدت دوزبانگی تاکید می کنند. اما همچنان که دی هاور (1999) بیان کرده است، هیچ شواهد تجربی وجود ندارد که دوزبانگی باعث تاخیر در فراگیری زبان شود. بسیاری از کودکان در سراسر دنیا به صورت دوزبانه و یا حتی چند زبانه بزرگ می شوند و هیچ نشانه هایی از تاخیر زبانی و یا ناتوانی در مهارت های زبانی در آن ها دیده نشده است. همچنین پتیتو و هولوکا (2002) در تحقیقات بسیاری اعلام کرده اند که در معرض همزمان دو زبان قرار گرفتن، هیچ تاثیری بر فراگیری زبان کودک ندارد و نه در مسائل معناشناسی و نه مفهومی چنین تاخیر زبانی مشاهده نمی شود .

اگرچه هیچ نتیجه و نظریه علمی مبنی بر تاخیر زبانی در کودکان دوزبانه و جود ندارد اما برخی از والدین بیان می کنند که کودکان دوزبانه در مقایسه با کودکان یک زبانه ممکن است حدود سه تا شش ماه دیرتر صحبت کردن را آغاز کنند که باز هم بر این نکته تاکید می شود که این مسئله به هیچ وجه به معنای وجود مشکل در صحبت کردن کودکان دوزبانه نخواهد بود. بلکه این تاخیر در صحبت کردن کودک دوزبانه به این دلیل است که این کودکان در حال فراگیری دو سیستم زبانی هستند و به زمان بیشتری برای شروع گفتار نیاز دارند چراکه آن ها در حال فراگیری دو برابر کلمات یک زبانه هاست. حتی اگر این چنین باشد شش ماه بهای ناچیزی در برابر توانایی صحبت کردن همزمان به دو یا چند زبان است .


2- دوزبانگی و تداخل زبانی (Language Confusion)

بسیاری بر این باورند که تاخیر زبانی بعدها منجر به سردرگمی زبانی نیز می شود. به این معنی که کودک دو زبان را نمی تواند از هم تفکیک کند و به اصطلاح آن ها را باهم قاطی می کند. بسیاری از محققان دوزبانگی همچون ایزنبرگ2، مورکُف3 و هاتاوی4 (1989)، پیشنهاد داده اند که برای جلوگیری از اینکه کودک در فراگیری دو زبان دچار سردرگمی شود، بهتر است که از روش «یک شخص – یک زبان» استفاده شود که در این روش پدر و مادر یا دو نفری که بیشتر با کودک در ارتباط هستند هر کدام از یک زبان در ارتباط با کودک استفاده کنند و در یک مکالمه با کودک هرگز هر دوی آن ها از یک زبان واحد استفاده نکنند. مثلا مادر فقط با کودک انگلیسی صحبت کند و پدر فقط با او فارسی صحبت کند.

اگرچه بررسی ها نشان می دهند که توانایی سوییچ کردن بین دو زبان توسط کودک که آن را «تغییر کد5» می نامند، نشانه ای از طی کردن روند صحیح فراگیری دو زبان است و نشانه ای برای تداخل زبانی به حساب نمی آید. تحقیقات نشان می دهند که بسیاری از کودکان دوزبانه که به صورت عادی در روند فراگیری دو زبان قرار دارند، با توجه به فاکتورهای محیطی، دو زبان را در موقعیت های یکدیگر نیز به کار می گیرند و گاهی به جای هم نیز استفاده می کنند.

این مسئله به روش انتخابی توسط پدر و مادر برای رشد کودکانشان به صورت دوزبانه بسیار وابسته است. استفاده از روش «یک شخص – یک زبان»، بسیار برای کمتر کردن این تداخل و تسریع جداسازی دو زبان در ذهن کودک، مفید و موثر است. هرچقدر شما در صحبت با کودکتان دچار تداخل زبانی شوید، او نیز بیشتر دچار تداخل خواهد شد.

البته باید در نظر داشت که تداخل واژگان برای کودکان دوزبانه اتفاق می افتد. اما نگران نباشید این پدیده ای گذراست. تحقیقات نشان داده اند که تداخل واژگانی تا سن چهار و یا پنج سال به طور کامل ناپدید می شود. به خاطر داشته باشید که حتی کودکان یک زبانه نیز بعضی از لغت ها را اشتباه به کار می برند تا زمانی که صحیح آن ها را بیاموزند. اما می توان گفت که کودکان دوزبانه در این موقعیت ها برتری نسبت به یک زبانه ها دارند و آن برتری این است که زمانی که لغتی را مثلا در زبان فارسی به یاد نمی آورند، جایگزین آن در زبان انگلیسی را به کار می برند. و این مسئله به طور طبیعی، زمانی که دایره لغت کودک در هر دو زبان گسترش می یابد، از بین می رود. بهترین چاره آن است که در گفتگو با کودکتان ثابت قدم باشید. پاداشی در انتظار این صبر شماست.


3- دوزبانگی و گفتار


به طور عموم، اگر هر دو زبان همزمان و در سنین پایین آموزش داده شوند، مشکلات گفتاری وجود نخواهند داشت. اما اگر زبان دوم در طول دوران پیش از مدرسه یا بعد از آموختن زبان اول آموزش داده شود، مشکلاتی ممکن است اتفاق بیفتند.

عده ای معتقدند که اگر زبان دوم در مرحله ای آموزش داده شود که هنوز زبان اول به طور کامل فراگرفته نشده است، در آن هنگام یادگیری زبان اول نیز با کندی مواجه شده و یا حتی به خوبی انجام نمی شود و برعکس، عده ای دیگر معتقدند که مهارت های لازم در زبان دوم تنها در کنار زبان اول به خوبی اتفاق می افتد.

اما باید بارها و بارها این نکته را به خود یادآوری کنید و آن را ملکه ذهنتان کنید که زمانی که کودکتان در حال فراگیری دو زبان می باشد و شما از بدو تولدش، در حال پرورش او با دو زبان هستید، مسئله آموزش مطرح نمی باشد. کودک دو زبانه شما در حال فراگیری دو زبان به طور همزمان است. در واقع زبان دوم را همانند زبان مادری اش فرا می گیرد. همچنان که زبان مادری به هیچ کودکی آموخته نمی شود و کودک خودش آن را از محیط و اطرافیانش دریافت کرده و فرا می گیرد، زبان دومی که همانند زبان اول در ارتباط با کودکتان از آن استفاده می کنید نیز توسط کودک دریافت شده و فرا گرفته میشود و هیچ آموزشی به او داده نمی شود.

به عنوان مثال شما در ارتباط با کودک یک زبانه می گویید: «سیب می خوری دخترم؟» و او کم کم می آموزد که آن چه شما به آن اشاره کردید را «سیب» بنامد. در مورد کودک دوزبانه نیز مثلا مادر به زبان انگلیسی می گوید: «Honey, do you want some apple? » و باز کودک می آموزد که آن جسم را باید «apple » بنامد. پس در هیچ کدام از این دو آموزش مستقیمی وجود ندارد.

شاید بهتر آن باشد که بگوییم که کودک دوزبانه در حال فراگیری دو زبان اولیه است!

اما در اصطلاح برای متمایز کردن این دو زبان بایستی یکی را زبان اول و دیگری را زبان دوم بنامیم و به همین دلیل زبان مادری را زبان اول و دیگر زبان ها را زبان دوم و پس از آن سوم می نامیم. اما به طور کلی و جدا از همه این نظریه ها و حدس و گمان ها، دوزبانگی، در حقیقت باارزش ترین هدیه ای است که شما می توانید به کودکتان بدهید. و در این میان بسیار طبیعی است که با والدینی روبرو می شویم که مدام از خود می پرسند: «آیا برای این کار آماده ایم؟»، «آیا کودک من در محیطی دوزبانه موفق خواهد بود؟»، «آیا او می تواند دو زبان را با هم بیاموزد؟» و یا «آیا می توانم او را به طور کامل پشتیبانی کنم؟». همه این نگرانی ها طبیعی هستند و خیلی زود با مشاهده پیشرفت کودکتان، در تصمیمتان مصمم تر خواهید بود و حتی از اینکه این
اقدام مهم را برای زندگیش بر داشته اید به خود خواهید بالید.


4- سعی بیشتر برای والدین کودکان دوزبانه


شاید این مسئله بزرگ ترین پیامد باشد چراکه کودک باید حداقل 30% از زمان بیداریش در معرض زبان دوم زنده قرار بگیرد تا بتواند دوزبانه پرورش یابد؛ یعنی باید در محیطی باشد که شخص یا اشخاصی با او به زبان دوم صحبت کنند و در این مورد تنها استفاده از سی دی ها و برنامه های تلویزیونی به زبان دوم به هیچ وجه کافی نخواهد بود. این ابزار کمک کننده هستند اما اگر تنها از آن ها استفاده شود و کودک حداقل 30% زمان بیداریش را با اشخاص زنده در زبان دومش ارتباط نداشته باشد، دوزبانه نخواهد شد. چراکه مدت زمانی کمتر از این باعث می شود که کودک تنها بتواند زبان دوم را درک کند اما قادر به صحبت به آن زبان نخواهد بود.

پرورش کودکی دو یا چندزبانه همانند یک نبرد است و بسیار شبیه آموختن پیانو، نمی توان انتظار داشت که کودک آن را یک شبه فرا بگیرد. این مسئله یک سرمایه گذاری بلند مدت در زندگی شما و کودکتان است و نیازمند تلاشی مضاعف از جانب شماست تا کودک را به اندازه کافی در معرض زبان دوم قرار دهید، او را بسیار مورد تشویق قرار دهید، قوانین زبانی خود را ثابت و پایدار نگه دارید و اگر زبان دومی که به کودکتان می آموزید زبان مادریتان نیست، باید هر روز بیشتر از قبل آن را تقویت کنید. به خاطر داشته باشید که اگر اولین فرزندتان را دوزبانه پرورش دهید، این مسئله در پرورش کودک دومتان بسیار راحت تر خواهد بود. همچنین دوزبانگی مهارتی بسیار سودمند در زندگی آینده فرزندتان خواهد بود.


مطالب مرتبط :

- تعریف دوزبانگی
- انواع دوزبانگی
- رازهای مغز کودکان دوزبانه
- مکتب های فکری دوزبانگی

- فواید پرورش کودک دوزبانه
- مطالب بیشتر درباره دوزبانگی


نام کاربری   *
رمز عبور   *
   
برای ثبت نام در سایت اینجا را کلیک کنید.
برای ارسال گذرواژه فراموش شده اینجا را کلیک کنید.
کتاب های مربوط به کودک ، که راه کارها و جدیدترین متد آموزشی را برای کودکان ارائه می دهد و ...
ادامه مطلب

هر آنچه که کودک دلبنتدتان نیازمند آن است را در این سایت خواهید یافت؛ سی دی ها و اسباب بازی های آموزشی، محصولات شعر و موسیقی و ... ادامه مطلب


کلاس ها و کارگاه های آموزش دوزبانگی  ,ویژه کودکان و والدین ... ادامه مطلب